Раҳмон ва Раҳим Аллоҳнинг исми билан (1:1)
40:1. Ҳа Мим
40:2. Азиз ва Ҳаким бўлмиш Аллоҳ тарафидан Китобнинг танзили.
40:3. Гуноҳларни кечирувчи, тавбаларни қабул қилувчи, азоби шиддатли, фазли карами кенг, Ундан ўзга илоҳ йўқ ва қайтиш Унгадир.
40:4. Аллоҳнинг оятлари ҳақида кофирлардан бошқа ҳеч ким талашиб-тортишмас. Уларнинг шаҳарма-шаҳар кезишлари сени алдаб қўймасин.
40:5. Улардан олдин Нуҳ қавми ҳам, улардан кейинги уруғ-аймоқлар ҳам инкор этишган. Ҳар бир миллат ўз Расулини қўлга олишга уринган, ҳаққни бартараф этиш учун ботил иддаолар келтириб баҳслашган. Шу боис уларни ушладим, Менинг таъқиб этишим қандай бўлди экан?!
40:6. Шундай қилиб, кофир бўлганлар ҳақида Раббингнинг “Улар Оташ аҳли”, деган Сўзи рўёбга чиқди.
40:7. Аршни ташигувчилар ва унинг теварагидагилар Раббини ҳамд билан улуғлайдилар, Унга иймон келтирадилар ва муминлар учун кечирим истайдилар: “Эй Раббимиз, Сен Ўз раҳматинг ва илминг ила барча нарсани қамрагансан. Тавба қилиб қайтган ва Сенинг йўлингга эргашганларни кечиргин, уларни жаҳаннам азобидан сақлагин”.
40:8. “Эй Раббимиз, уларнинг ўзларини, ота-боболарини, жуфтлари ва зурриётлари орасидан солиҳларни Ўзинг ваъда қилган Адн боғларига дохил айлагин. Шубҳасиз, Азиз ва Ҳаким Сенсан/ барча куч-қудрат ва ҳукм-ҳикмат Эгаси Сенсан.
40:9. Уларни ёмонликлардан асрагин. Кимни у Кунда ёмонликлардан асрасанг, унга раҳм қилибсан. Улуғ Ютуқ мана шу.
40:10. Кофир бўлганларга нидо қилинади: “Сиз иймонга чорландингиз ва кофир бўлдингиз; ўшандаги Аллоҳнинг нафрати сизнинг ўзингизга қарши нафратингиздан каттароқ эди”.
40:11. Улар дедилар: “Эй Раббимиз, бизни икки марта ўлдирдинг ва икки марта тирилтирдинг. Гуноҳларимизни эътироф этдик мана. Бу ердан чиқиш йўли борми?”
40:12. Ана шундай, зеро ёлғиз Аллоҳга чақирилганда, рад этдингиз. Унга шериклар қўшилганда эса, тан олиб тасдиқладингиз. Энди Ҳукм ёлғиз Алий Азим /Олий, Улуғ Аллоҳнинг.
40:13. У сизларга Ўз оятларини кўрсатади, сизлар учун Самодан ризқ туширади. Фақатгина йўналган/инобат этганлар ўгит олади.
40:14. Аллоҳга дуо қилинг, динни ёлғиз Унга холис қилинг, агарчи кофирлар буни ёқтирмаса ҳам.
40:15. Даражаларни кўтаргувчи ва Аршнинг Рабби, Рўбарў келиш Кунидан огоҳ этсин учун, Ўз Амридан бўлмиш Руҳни Ўз қуллари орасидан истаганига нозил қилади.
40:16. У Кунда улар ўртага чиқади. Уларнинг ҳеч нарсаси Аллоҳдан яширин эмас. “Бугун подшоҳлик/Мулк кимнинг? Воҳид Қаҳҳор /Ягона ва Қаҳрли Аллоҳнинг!”
40:17. Бугун ҳар бир жон ўзи касб қилиб орттиргани билан жазоланади. Бугун ноҳақлик йўқ. Аллоҳ ўта тез ҳисоб қилади.
40:18. Яқинлашиб келаётган Кундан огоҳ эт уларни. У кунда жонлар ғам-ғуссадан ютиниб халқумга келади. Золимлар учун на бир жонкуяр бор, на бир сўзи эътиборли воситачи.
40:19. У кўзларнинг хиёнатини ҳам, дилларнинг яширганини ҳам билади.
40:20. Аллоҳ ҳақ ила ҳукм қилади. Ундан ўзга дуо қилаётганлари эса асло ҳукм қилолмайди. Зеро Аллоҳ Эшитувчи, Кўрувчи.
40:21. Улар Ер юзида кезиб, ўтганларнинг оқибати қандай бўлганини кўрмадиларми? Улар ўз қудрати ва Ер юзидаги асарлари билан улардан шиддатлироқ эди. Аллоҳ уларни жиноятлари устида ушлади, уларни Аллоҳдан ҳимоя қилгувчи ҳеч ким бўлмади.
40:22. Ана шундай. Зеро уларга Расуллар очиқ баён этилган оятлар-далиллар келтирганида, инкор этдилар. Шу боис Аллоҳ уларни ушлади. У қувватли, таъқиб этиши шиддатли.
40:23. Биз Мусони Ўз оятларимиз ва очиқ далиллар билан юбордик:
40:24. Фиръавнга, Ҳомонга, ва Қорунга. Улар “Ёлғончи сеҳргар” дедилар.
40:25. Уларга Ўз ҳузуримиздан ҳақиқатни келтирганида, улар дедилар: “У билан бирга бўлган муминларнинг ўғилларини забҳ этинглар, аёлларини тирик қолдиринглар/уятли аҳволга солинглар”. Аммо кофирларнинг макри адашувда холос.
40:26. Фиръавн деди: “Менга қўйиб беринг, Мусони ўлдираман, қани Раббига дуо қилсин! У сизнинг дининингизни ўзгартирмоқчи, ёки Ер юзида бузғунчилик чиқаради, деган хавотирдаман”.
40:27. Мусо деди: “Мен Ҳисоб Кунига ишонмайдиган мутакаббирларнинг барчасидан Раббим ва Раббингизга сиғиндим”.
40:28. Фиръавн хонадонидан бўлган, ўз иймонини яширган бир мумин деди: “Бир кишини “Раббим Аллоҳ” дегани учун ҳам ўлдирасизми? У сизга Раббингиздан очиқ далиллар билан келди, агар у ёлғончи бўлса, ёлғони ўз зарарига. Агар у рост айтаётган бўлса, у ваъда қилган нарсаларнинг баъзилари бошингизга келади. Ёлғончи ва ҳаддидан ошувчиларни Аллоҳ йўлга солмайди”.
40:29. “Эй қавмим, бугун мулк/эгалик сизнинг, Ер юзида устунлик қилаяпсиз. Аммо Аллоҳдан бирор бало-офат келса, ким қутқаради бизни?” Фиръавн деди: “Мен сизга ўзим тўғри деб билган йўлни кўрсатаман, мен фақат тўғрилик йўлига йўллайман”.
40:30. Мумин киши деди: “Эй қавмим, мен ўтган наслларнинг куни сизнинг бошингизга келишидан қўрқаяпман.
40:31. Нуҳ қавмининг, Од ва Самуд қавмининг ва улардан кейингиларга келганнинг мисли келишидан. Аллоҳ бандаларга ноҳақликни истамайди.
40:32. Эй қавмим, бошингизга дод-фарёд Куни келишидан қўрқаман.
40:33. У кунда ортга ўгирилиб қочасиз, аммо сизни Аллоҳдан қўрийдиган ҳеч ким бўлмайди. Кимни Аллоҳ адаштирса*, унинг учун йўл кўрсатувчи йўқ (40:25).
40:34. Сизга аввалроқ аниқ далиллар билан Юсуф ҳам келган эди. Сиз унинг келтирганидан ҳам шубҳа қилгансиз. Қачонки у вафот этганида, дедингизки: “Аллоҳ ундан кейин бошқа Расул юбормайди”. Ҳаддини билмас бадгумонларни Аллоҳнинг Ўзи ана шундай адаштиради.
40:35. Аллоҳнинг оятлари ҳақида ҳеч бир исбот-далилсиз тортишувчилар, Аллоҳнинг наздида ва муминларнинг наздида ўта манфур кимсалардир! Ҳар бир жабр-зулм қилгувчи мутакаббирнинг қалбини Аллоҳнинг Ўзи ана шундай муҳрлайди.
40:36. Фиръавн деди: “Эй Ҳомон, менга юксак бино қургин, сабабларга эришайин!
40:37. Осмонларнинг сабабларига етиб, Мусонинг илоҳига етишайин. У ёлғончи, деган гумон бор менда”. Фиръавнга ўз амалининг ёмонлиги ана шундай чиройли кўрсатилди ва йўли тўсилди. Фиръавннинг макри самарасиз кетди.
40:38. Мумин деди: “Эй қавмим, менга эргашинг, сизни Тўғрилик Йўлига бошлайман.
40:39. Эй қавмим, бу дунё ҳаёти/тубан ҳаёт вақтинча фойдаланиш холос. Охират, ҳа фақат Охират абадий маскандир.
40:40. Ким ёмонлик қилса, фақат ўз қилмишига яраша жазоланади. Имон келтириб солиҳ амал қилган эркак ва аёллар жаннат боғларига киритилади, ва уларга беҳисоб ризқ берилади.
40:41. Эй қавмим, нега сизни нажотга чақирсам, сиз мени дўзахга чақирасиз?!
40:42. Мен сизни Азиз ва Ғаффорга /барча кучлардан устун ва барча ғуноҳларни кечиргувчи Зотга чорласам, сиз мени Аллоҳга кофир бўлишга ва ўзим билмаган нарсани Унга шерик қўшишга чақирасиз?!
40:43. Мени чақираётган нарсаларингиз на дунёда, на охиратда дуога жавоб беролмайди. Қайтишимиз ёлғиз Аллоҳга. Ҳақиқатан, ҳаддан ошувчилар дўзах аҳлидир.
40:44. Яқинда мана шу айтганларимни эслайсиз. Мен эса ишимни Аллоҳга ҳавола қиламан. Ҳақиқатан, Аллоҳ Ўз қулларини кўриб турибди”.
40:45. Аллоҳ улар қилган макрларнинг ёмонлигидан уни асради, Фиръавн хонадонини эса азобнинг ёмони қуршаб олди:
40:46. Улар эртаю-кеч оташга кўндаланг қилинади! Қиёмат Соати қойим бўлган Кунда эса: “Фиръавн хонадонини энг шиддатли азобга киритинг”.
40:47. Мана улар Оташда бир-бирлари билан талашиб-тортишмоқда. Бечоралар Кибр қилганларга демоқда: “Биз сизларга эргашган эдик. Энди, оташдан бирозини биздан кетказа оласизми?”
40:48. Кибр қилганлар деди: “Биз энди ҳаммамиз оташдамиз. Аллоҳ бандалар орасида якуний ҳукмни чиқариб бўлди”.
40:49. Оташдагилар жаҳаннам қўриқчиларига деди: “Раббингизга дуо қилинг, биздан Азобни лоақал бир кун енгиллатсин”.
40:50. Улар дедилар: “Сизга ўз орангиздан чиққан Расуллар очиқ баёнлар билан келмаганмиди?” “Ҳа, келган эди”, дедилар. Дедилар: “Унда дуо қилаверинг. Инкорчиларнинг дуоси адашувда/самарасиз”.
40:51. Биз Ўз Расулларимизга ва имон келтирган Қулларимизга бу дунё ҳаётида ҳам, гувоҳлар тизиладиган Кунда ҳам ёрдам берамиз.
40:52. У Кунда кофирларга узр-баҳоналари фойда бермайди. Уларга лаънат ва энг ёмон маскан бор.
40:53. Биз Мусога Тўғри Йўлни бердик, ва Исроил ўғилларига Китобни мерос қилиб бердик.
40:54. Тўғри Йўл ўлароқ ҳамда Ақл эгалари учун Эслатма ўлароқ.
40:55. Сабрли-матонатли бўлгин, Аллоҳнинг ваъдаси ҳақ. Гуноҳинг учун кечирим истагин, эртаю-кеч Раббингни ҳамд ила тасбиҳ этгин.
40:56. Аллоҳнинг оятлари ҳақида ҳеч бир исбот-далилсиз тортишувчиларнинг дилларида, ўзлари асло етишолмайдиган кибр бор холос. Сен Аллоҳга сиғин, Унинг Ўзи Самиъ Алим /Эшитувчи, Кўрувчи.
40:57. Осмонлару-Ернинг яратилиши бу одамларнинг яратилишидан каттароқ. Лекин одамларнинг кўпи буни билмайди.
40:58. Кўрувчи билан сўқир тенг бўлмас, имон келтириб, солиҳ амал қилган билан ёмонлик қилган ҳам тенг бўлмайди. Ўта оз эслатма/ўгит оласиз!
40:59. Қиёмат Соати албатта келади. Бунда шубҳа йўқ. Лекин одамларнинг кўпи ишонмайди.
40:60. Раббингиз деди: “Менга дуо қилинглар, Мен ижобат қиламан. Менга қуллик қилишдан кибр қилганлар хор бўлиб Жаҳаннамга кирадилар”.
40:61. Аллоҳ Тунни сизга ором олиш вақти, Кунни эса ойдинлик вақти қилиб берган Зот. Аллоҳ одамларга фазли-карами кенг, лекин одамларнинг кўпи бунинг шукрини адо этмайди.
40:62. Барча нарсани яратган Раббингиз Аллоҳ ана шундай. Ундан ўзга илоҳ йўқ. Қайга бурилиб кетаяпсиз?
40:63. Аллоҳнинг оятлари ҳақида ҳеч бир исбот-далилсиз тортишувчилар ана шундай бурилиб кетади.
40:64. У Ер юзини сизга қароргоҳ, самони бино қилиб кўтариб қўйган Аллоҳдир; У сизларга сувратлар берган ва гўзал сувратда яратиб қўйган. У сизларни пок нарсалар билан ризқлантиради. Раббингиз Аллоҳ ана шундай Зот. Оламларнинг Рабби Аллоҳ Қутлуғ-Муборакдир.
40:65. У Ҳайй/тирик ва тириклик манбаи, ундан ўзга илоҳ йўқ. Унга дуо қилинг, динни ёлғиз Унга холис қилинг. Оламларнинг Робби ҳамдга-мақтовга лойиқ.
40:66. Сен айт: “Мен Раббимдан очиқ далиллар келганидан кейин, Аллоҳдан ўзга дуо қилаётганларингизга қуллик/хизмат қилишдан қайтарилганман. Аксинча, Оламларнинг Раббига тўлиқ таслим бўлишга буюрилганман”.
40:67. У сизларни тупроқдан, сўнгра томчидан, сўнгра алақадан яратган. Кейин гўдак ҳолингизда чиқаради. Кейин сизга умр беради, куч-қувватга тўласиз, кейин кексайиб қарийсиз, кимдир орангизда олдинроқ вафот этади. Буларнинг барчаси белгиланган муддатга қадар давом этади.
40:68. Ҳаёт берган ҳам, ўлим берган ҳам Унинг Ўзи. У бир ишни ирода этса, унга фақат “Бўл!” дейди, бўлади.
40:69. Аллоҳнинг оятлари ҳақида тортишаётганлар қанчалик ҳақдан йироқ эканини кўрмадингми?
40:70. Улар Китобни ҳамда Расулларимиз келтирган Рисолатни инкор қилдилар. Яқинда билиб оладилар.
40:71. Уларни бўйинларида темир халқаю-занжирлар билан судрашади:
40:72. Қайноқ сув ичида. Сўнгра оташда ёнадилар.
40:73-74. Кейин уларга дейилади: “Аллоҳдан ўзга қўшган шерикларингиз қани?” Улар дейдилар: “Улар ғоиб бўлишди. Аслида биз олдин ҳеч нарсага қуллик қилмаган эканмиз”. Аллоҳ кофирларни ана шундай адаштиради.
40:75. Ана шундай, зеро Ер юзида ҳаддан ошдингиз, ноҳақ кибр қилдингиз ва бундан қувондингиз.
40:76. Киринг жаҳаннам эшикларидан, у ерда абадий қоласиз. Кибр қилувчиларнинг борар жойи қанчалар ёмон!
40:77. Сабрли-матонатли бўл, Аллоҳнинг ваъдаси ҳақ. Таҳдид этилган баъзи нарсаларни сенга кўрсатсак ҳам, ёки унгача сени вафот топдирсак ҳам, охир-оқибат қайтиш Бизнинг ҳузуримизга.
40:78. Биз сендан олдин ҳам Расуллар юборганмиз. Улардан баъзиларини сенга қисса қилдик, ва баъзилари ҳақида қисса қилмадик. Ҳеч бир Расул Аллоҳнинг изнисиз оят келтирмайди. Аллоҳнинг амри келганда эса, ҳаққ рўёбга чиқади, уни беҳуда қилишга уринганлар ўша ердаёқ бой беради.
40:79. Аллоҳ сиз учун чорва молларини яратди, баъзиларидан минасиз ва баъзиларидан истеъмол қиласиз.
40:80. Уларда сиз учун фойдалар бор. Уларга минганда, дилдаги муродингизга етасиз, улар устида ҳамда кемаларда саёҳат этасиз.
40:81. У сизга Ўз оятларини кўрсатмоқда. Аллоҳнинг оятларидан қай бирини инкор этасиз?
40:82. Улар Ер юзида кезиб, олдингиларнинг оқибати қандай бўлганини кўрмадиларми? Уларнинг сони ҳам, куч-қуввати ҳам булардан ортиқ эди. Лекин касб қилиб орттирганлари фойда бермади.
40:83. Қачонки Расуллари уларга очиқ сўзлар билан баён этилган далиллар келтирганда, улар ўз ҳузуридаги илм билан қувондилар, кейин устидан кулган нарсалари ўзларини ўраб олди.
40:84. Улар Бизнинг ғазабимизни кўргач, дедилар: “Аллоҳга иймон келтирдик! У Яккаю-Ягона! Унга қўшган шерикларимизни рад этдик!”
40:85. Лекин Бизнинг ғазабимизни кўрганларида, имонлари фойда бермади. Бу – Аллоҳнинг бандалар устида доимо жорий бўлиб келган Қонунияти/Суннати. Ана ўшанда инкорчилар бой беради/зиён кўради.
