ЎЗНИ АЛДАШНИ БАС ҚИЛИШ КЕРАК
Муаммо бир-иккита раҳбар ёки муллада эмас. Муаммо тизимли. Биз юз йиллар давомида ўз ақлимизга ўзимиз кишан солиб, унинг калитини эса тарихнинг қоронғу бир бурчагига улоқтирган умматга айландик. Биз динни қалб ва ақл билан ҳис қилинадиган илоҳий нурдан, сўзсиз итоатни талаб қиладиган темир қоидалар мажмуасига айлантирдик.
Бугунги Ислом дунёси – буюк аждодларнинг мероси устида қурилган, аммо руҳияти сўниб бораётган музейдир. Биз Ибн Сино, Хоразмий, Беруний каби дунё тамаддунига йўл чизган даҳоларнинг авлодимиз. Уларнинг сири нимада эди? Улар Қуръонни фақат тажвид билан ўқиб, савобини ўликларга бағишламаган. Улар "қара", "фикр қил", "ўрган" деган илоҳий буйруқни ўзларига дастуриламал билганлар. Улар Юнон файласуфларини "кофир" деб четга сурмади, аксинча, уларнинг илмини ўрганиб, ундан-да юксакроқ чўққиларни забт этдилар. Уларнинг масжидлари фақат ибодатхона эмас, балки кутубхона, расадхона ва шифохона эди.
Биз-чи? Биз "Ижтиҳод эшиклари ёпилган" деган уйдирмага ишондик ва ўз тафаккуримизни ўзимиз бўғдик. Бу – маънавий ўз-ўзини ўлдириш эди. Биз савол беришдан қўрқадиган, ҳар қандай янги фикрни "бидъат", ҳар қандай танқидни эса "дин душманлиги" деб атайдиган авлодни етиштирдик. Натижада, динимизнинг энг қудратли қуроли бўлган Тавҳид – яъни яккахудолик таълимотининг асл моҳиятини йўқотдик.
Тавҳид – бу шунчаки "Аллоҳ бир" деб айтиш эмас. Тавҳид – бу инсонни инсонга, ҳукмдорга, бойга, муллага қуллик қилишдан озод қилувчи энг буюк озодлик декларациясидир. Аммо биз буни унутиб, янги бутларни яратдик:
Мазҳаб бутпарастлиги: Ўз мазҳабимизни ҳақиқатнинг ягона манбаи деб билиб, бошқа мусулмонларни душманга айлантирдик.
Шайх будпарастлиги: Тирик инсонларни хатодан холи деб билиб, уларнинг ҳар бир сўзини ваҳийдек қабул қилиб, ақлни ишлатишдан воз кечдик.
Миллат будпарастлиги: "Араб исломи", "Турк исломи" каби бўлмағур ғоялар билан парчаланиб, бир уммат эканимизни унутдик.
Давлат будпарастлиги: Золим ҳукмдорларга итоатни иймондан деб билиб, Қуръоннинг адолатга бўлган чақириғига хиёнат қилдик.
Бизнинг фожиамиз шундаки, биз динни майда-чуйда масалаларга ғарқ қилдик. Соқолнинг узунлиги шимнинг калталигидан муҳимроқ бўлиб қолди. Ҳалол сертификати бор колбасани ейиш, жамиятдаги ҳаромхўрлик ва коррупцияга қарши курашишдан афзалроқ кўрилди. Биз жаннатга киришнинг осон йўлини қидириб, бу дунёни жаҳаннамга айлантираётганларга жим қараб турдик.
Ечим – ўтмишдаги қолипларга қайтиш эмас, балки Қуръоннинг асл, руҳига қайтишдир.
Бу Аллоҳга қарши эмас, динни ўз монополиясига айлантириб олганларга, ақлни кишанлаганларга, зулмни оқлаётганларга қарши фикр исёнидир. Ҳар бир мусулмон савол беришга, танқидий фикрлашга ва ҳақиқатни мустақил излашга ҳақли ва мажбурдир.
Тавҳидни Қайта Кашф Этиш: Аллоҳдан бошқа ҳеч қандай кучга – у хоҳ шайх, хоҳ муфтий, хоҳ мафкура бўлсин – мутлақ итоат йўқлигини англаш керак. Ҳақиқий мусулмон – озод инсондир.
Намоз ўқиб, лекин қўшнисига озор берадиган, рўза тутиб, лекин ҳаром луқма ейдиган диндордан, адолатли ва виждонли инсон Аллоҳга маҳбуброқдир. Диннинг мезони ахлоқдир.
Коинот Китобини Ўқиш: Қуръон билан бир қаторда Аллоҳнинг иккинчи китоби – коинотни, яъни илм-фанни ўрганиш ҳар бир мусулмон учун фарздир. Астрономия, физика, биология – буларнинг бари Яратганнинг қудратини англаш йўлидир.
Хулоса шуки, бизга янги масжидлар ёки узундан-узоқ мавъизалар керак эмас. Бизга озод ақллар, жасур қалблар ва адолат учун курашувчи руҳлар керак. Жаннатга кириш учун аввал бу дунёдаги ақл зиндонидан, қўрқув ва таассуб занжирларидан озод бўлиш лозим.
Қулфни синдиринг! Зеро, унинг ичида дин эмас, бизнинг онгимиз қамалиб ётибди.
05.09.2025
iqro114
Sho.95