Раҳмон ва Раҳим Аллоҳнинг исми билан (1:1)
6:1. Осмонлару-Ерни яратган, Зулматлар ва Нурни бор этган Аллоҳга ҳамд бўлсин. Шундан сўнг ҳам кофирлар Раббига ўзгаларни тенг тутмоқда.
6:2. Сизни лойдан яратган, сўнгра бир ажал/муддат белгилаган Унинг Ўзидир. Белгиланган Ажал/Соат ҳам Унинг ҳузурида. Сиз эса шундан сўнг ҳам шубҳа қилаяпсиз.
6:3. У Осмонларда ҳам Ерда ҳам Аллоҳдир. Сизнинг яширган ва ошкор этганингизни билиб туради. Сиз нима касб қилиб олётганингизни ҳам билиб туради.
6:4. Уларга Раббининг оятларидан бирор оят келса, улар юз ўгиришди.
6:5. Улар ўзларига ҳаққ келиши биланоқ уни ёлғон санадилар. Улар устидан кулганларининг хабарлари яқинда ўзларига келади.
6:6. Улардан олдин қанчадан-қанча наслларни ҳалок этдик, кўрмадиларми? Ер юзида сизга берилмаган имконларни уларга бергандик: осмондан мўл ёғдириб, остларидан анҳорлар оқитиб қўйгандик. Уларни гуноҳлари сабабли ҳалок этдик ва улардан сўнг бошқа насллар яратдик.
6:7. Агар сенга қоғозга ёзилган Китоб нозил қилиниб, уни қўлларида тутса ҳам, кофир бўлганлар деган бўларди: “Бу очиқча сеҳрдан бошқа нарса эмас”.
6:8. Дедилар: “Унга бирор Малак/илоҳий куч-қудрат нозил қилиниши керак эмасмиди?” Агар биз Малак туширсак, иш ҳал бўлади, сўнгра уларга муҳлат ҳам берилмайди.
6:9. Мабодо уни Малак қилганимизда, яна эркаклардан қилган бўлардик, улар тушган нарсаларига/шубҳага тушган бўлишарди.
6:10. Сендан олдин ҳам Расуллар устидан кулишган. Лекин устидан кулган нарсалари, масхара қилганларнинг ўз бошига етди.
6:11. Сен айт: “Ер юзини кезиб, ёлғон санаганларнинг оқибати қандай бўлганига қаранг”.
6:12. Сен айт: “Осмонлару-Ердаги борлиқ кимнинг?” Айт: “Аллоҳнинг. У Ўз зиммасига Раҳматни ёзган”. У сизни Қиёмат Кунига жамлайди, у Кун ҳақда ҳеч бир шубҳа йўқ. Лекин ўз-ўзини бой берганлар, имон келтирмаётир.
6:13. Кеча ва Кундуз бағрида маскан топган нимаики бор бўлса, Унингдир. Самиъ Алим Унинг Ўзи /Эшитгувчи Билгувчи.
6:14. Сен айт: “Осмонлару-Ерни йўқдан бор этган, барчани едириб-ичирган, Ўзи еб-ичмайдиган Аллоҳдан ўзгани валий тутайми?” Айт: “Мен таслим бўлганларнинг биринчиси бўлишга буюрилганман”. Ва асло шерик қўшганлардан бўлма.
6:15. Сен айт: “Агар Раббимга осий бўлсам, Улуғ Куннинг Азобидан қўрқаман”.
6:16. Кимки у Кунда Азобдан халос этилса, унга раҳм қилинибди. Очиқ-ойдин Ютуқ ана шу.
6:17. Агар Аллоҳ сенга бирор зарар етказса, уни Ундан ўзга кетказувчи йўқ. Агар У сенга бирор яхшилик етказса, У барча нарсага қодир.
6:18. У қуллари устидан Қаҳҳор/Мутлақ Ҳукмдор; Ҳаким ва Хобир Унинг Ўзи /барча ишни ҳикмат-ла қилувчи ва барчасидан хабардор.
6:19. Сен айт: “Қайси нарса гувоҳликда улуғроқ?” Айт: “Сизни ҳамда етиб борган барчани огоҳлантиришим учун менга мана шу Қуръон нозил қилинган, сиз билан орамизда Аллоҳнинг Ўзи гувоҳ. Аллоҳ билан бирга ўзга илоҳлар ҳам бор эканига гувоҳлик берасизми?” Айт: “Мен гувоҳлик бермайман!” Айт: “Унинг Ўзи яккаю-ягона Илоҳдир. Сиз қўшаётган шериклардан мен йироқман”.
6:20. Биз Китоб берган кимсалар буни ўз ўғилларини танигандек танийди. Ўзини бой берганлар эса имон келтирмайди.
6:21. Аллоҳга қарши ёлғон уйдирадиган, ёки Унинг оятларини ёлғон санайдиган кимсадан-да золимроғи борми? Золимлар нажот топмаслар/муродига етмаслар.
6:22. Кун келиб, барчаларини жамлаймиз, сўнгра шерик қўшганларга қарата деймиз: “Ўша шерик санаганларингиз қани?”
6:23. “Раббимиз Аллоҳга қасамки, биз мушриклар эмасдик”, дейишдан ўзга фитналари/ёниб-куйишлари бўлмайди.
6:24. Қаранг, ўзларига қарши ёлғон айтмоқдалар ва ўз уйдирганлари улардан ғойиб бўлди.
6:25. Улар орасида сени эшитадигани ҳам бор, ҳолбуки қалбларига ва қулоқларига пардалар қилганмиз, уни англаб етишдан тўсади. Барча оятларни/далилларни кўрсалар ҳам, ишонмайдилар. Сенинг ҳузурингга келганларида, сен билан тортишадилар. Кофир бўлганлар дейди: “Бу фақат ўтганларнинг афсонаси”.
6:26. Улар ўзгаларни ундан қайтаришади ва ўзлари ҳам ундан узоқ туришади. Улар ўзларини ҳалок этмоқдалар, лекин буни сезишмайди!
6:27. Бир кўрсанг эди: Мана улар Оташ қаршисида тўхтатилдилар, демоқдалар: “Эҳ, қанийди қайтарилсак! Раббимизнинг оятларини ёлғон демасдик ва муминлардан бўлардик!”
6:28. Аксинча, уларнинг олдин яшириб келганлари ошкор бўлди. Мабодо қайтарилсалар, манъ этилганга қайтишади. Улар ёлғончилардир.
6:29. Дедилар: “Мана шу дунё ҳаётимиз холос, қайта тирилмаймиз”.
6:30. Бир кўрсанг эди: Мана улар Рабби қаршисида тўхтатилди. У деди: “Мана шу ҳақиқат эмасми?” Улар дедилар: “Ҳа, албатта, Раббимизга қасамки, бу ҳақиқат”. У деди: “Шундай экан, кофир бўлганингиз учун тотинг энди Азобни”.
6:31. Аллоҳга рўбарў бўлишни ёлғон санаганлар зиёнда қолдилар. Устларида Қиёмат Соати тўсатдан қоим бўлганида эса, улар юкларини елкаларига олаётиб, дедилар: “Ҳасратлар бўлсин бизга! Ундаги нуқсонларимиз учун ҳолимизга вой”. Қара, кўтарганлари қанчалар ёмон!
6:32. Дунё ҳаёти шунчаки ўйин ва кўнгилхушликдан иборат. Тақво қилганлар учун Охират диёри яхшироқ. Ақл ишлатмайсизми?
6:33. Биламиз, уларнинг айтаётгани сени маҳзун қилади. Лекин улар аслида сени ёлғончига чиқараётгани йўқ, балки бу золимлар билиб туриб, Аллоҳнинг оятларига қарши оёқ тирамоқда.
6:34. Сендан олдин ҳам Расуллар ёлғончига чиқарилган. Расуллар эса, то Бизнинг ёрдамимиз келгунига қадар, ёлғон санашлар ва азиятларга сабр қилдилар. Аллоҳнинг берган Сўзларини ўзгартирувчи йўқ. Юборилган Расулларнинг хабарларидан сенга келган.
6:35. Агар уларнинг юз ўгириб кетиши сенга оғир келса, у ҳолда ер остига бир йўл ёки самога бир нарвон иста, ва уларга бир оят келтир. Аллоҳ хоҳласа, Ўзи уларни Тўғри Йўлда жамлай олади. Шундай экан, асло жоҳиллардан бўлма.
6:36. Фақат қулоқ солиб тинглаганлар ижобат этади. Ўликларни эса, Аллоҳ Ўзи тирилтиради, сўнгра Унга қайтариладилар.
6:37. Улар дедилар: “Унга Раббидан бирор оят нозил қилинса эди”. Сен айт: “Аллоҳ оят нозил этишга қодир”. Лекин уларнинг кўпи билмайди.
6:38. Ерда юрган ҳар бир жонзот тури, қанот қоққан ҳар бир қуш тури ҳам, худди сиз каби бир умматдир. Биз Китобда ҳеч бир нарсани ноқис қолдирмадик. Сўнгра улар Рабби ҳузурига тўпланадилар.
6:39. Оятларимизни ёлғонга чиқарганлар, улар зулматлар ичидаги кар ва соқовлардир. Аллоҳ хоҳлаганини адаштиради, хоҳлаганини Тўғри Йўл узра қилади.
6:40. Сен айт: “Ҳеч ўйлаб кўрдингизми? Агар сизга Аллоҳнинг азоби ёки Қиёмат Соати келса, ростгўй бўлиб Аллоҳдан ўзгага дуо-илтижо қиласизми?
6:41. Йўқ, ёлғиз Унга ёлворасиз. У ҳам сўраганингизни истаса дафъ этади. Аммо Унга қўшган шерикларни унутасиз.
6:42. Сендан олдинги умматларга Расуллар юборганмиз. Тазарруъ қилсинлар дея, уларни мусибату-машаққатлар билан тутганмиз,
6:43. Уларга мусибатимиз келганида, лоақал тазарруъ қилсаларди! Аксинча, қалблари қотди, ва шайтон уларга амалларини зийнатли қилиб кўрсатди.
6:44. Уларга қилинган эслатмани унутиб бўлгач, устларига барча эшикларни очиб қўйдик. Улар бу берилганлардан қувонганида, уларни тўсатдан ушладик, улар барча умидларини уздилар.
6:45. Зулм қилган қавмнинг орти кесилди. Оламларнинг Рабби Аллоҳга ҳамд бўлсин.
6:46. Сен айт: “Ҳеч ўйлаб кўрдингизми? Аллоҳ сизни кар ва кўр қилиб, қалбингизни ҳам қотириб қўйса, ўзга қайси илоҳ буларни келтириб беради?” Оятларни қандай очиқлаяпмиз-у, улар қандай ўгирилиб кетмоқда, бир қара.
6:47. Сен айт: “Ҳеч ўйлаб кўрганмисиз? Сизга Аллоҳнинг азоби тўсатданми ёки очиқ маълум қилинибми келса, золимлар қавмидан бошқа яна кимдир ҳалок бўлармиди?”
6:48. Биз юборилган Расулларни фақат хушхабар берувчи ва огоҳлантирувчилар қилиб юборамиз. Кимки имон келтириб солиҳ амал қилса, уларга қўрқув йўқ, улар маҳзун ҳам бўлмайдилар.
6:49. Оятларимизни ёлғон санаганларга эса, йўлдан озишларига яраша азоб тегади.
6:50. Сен айт: “Аллоҳнинг хазиналари менда” демаяпман, ғайбни ҳам билмайман. Сизга “Малакман” ҳам демаяпман. Мен фақат ўзимга келган ваҳйга эргашаман”. Сен айт: “Кўр билан кўзи очиқ тенгми? Тафаккур қилмайсизми?”
6:51. Рабблари ҳузурига тўпланишдан қўрққанларни у/ваҳй билан огоҳлантирки, тақво қила олсинлар. Уларга Ундан ўзга валий ҳам шафоатчи ҳам йўқ.
6:52. Эртаю-кеч Раббининг розилигини истаб, Унга дуо қилувчиларни ҳузурингдан ҳайдама. Уларнинг ҳисоб-китоби сенинг зиммангда эмас, сенинг ҳисоб-китобинг ҳам уларнинг зиммасида эмас. Уларни ҳузурингдан ҳайдасанг, зулм/ноҳақлик қилувчилардан бўласан.
6:53. Ана шундай қилиб, Биз улардан бирини бошқаси билан фитнага солдик, токи десинларки: “Аллоҳ орамиздан шуларга инъом этибдими?” Шукр қилгувчиларни Аллоҳ яхшироқ билмасми?
6:54. Оятларимизга иймон келтирганлар ҳузурингга келганида, уларга айт: “Сизга Салом/Тинчлик бўлсин, Раббингиз Ўз зиммасига раҳм-шафқатни ёзган. Сиздан кимки билмасдан ёмонлик қилган бўлса, кейин тавба қилиб қайтса ва тузатса, Унинг Ўзи Ғафур Раҳим /кечиримли, раҳмдил”.
6:55. Ана шундай қилиб, оятларни очиқ баён қилмоқдамиз, токи жиноятчиларнинг йўли аниқ бўлсин.
6:56. Сен айт: “Сиз Аллоҳдан ўзга дуо қилаётганларга менинг қуллик қилишим таъқиқланган”. Сен айт: “Мен сизнинг ҳаво/истакларингизга эргашмайман, акс ҳолда адашган бўламан ва Тўғри Йўлга юрмаган бўламан”.
6:57. Сен айт: “Мен Раббимдан бўлмиш аниқ далил устидаман, сиз уни ёлғон санадингиз. Сиз тезлатмоқчи бўлганингиз менда эмас. Ҳукм ёлғиз Аллоҳнинг. У фақат ҳақни баён қилади, ва Унинг Ўзи ҳақ ва ботилни энг яхши айиради”.
6:58. Сен айт: “Агар Сизнинг тезлатишни истаганингиз менда бўлганида, сиз билан орамиздаги иш аллақачон ҳал бўлган бўларди. Золимларни Аллоҳ яхшироқ билади.
6:59. Ғайб калитлари ёлғиз Унинг ҳузурида ва уларни Ундан ўзга билмайди. У қуруқлик ва денгиздаги барча нарсани билади. Ерга тушган ҳеч бир барг, Унинг илмисиз тушмайди. Ер қаъридаги ҳеч бир дон, на бир ҳўл на бир қуруқ, очиқ баён этилган Китобда/Қонунда битилмай қолмаган.
6:60. Унинг Ўзи кечаси сизни вафот топдиради, кундузи нималар касб қилиб қозонишингизни ҳам билади, сўнгра белгиланган муддат тамомланиши учун кундузи қайта ҳаёт беради. Сўнг қайтишингиз ҳам Унга, сўнгра қилиб ўтган амалларингиз ҳақида сизга хабар беради.
6:61. Қуллари устидан Қоҳир/ягона ҳукмдор Унинг Ўзидир. У сизга муҳофаза этувчиларни юборади. Сиздан бирортангизга ўлим келганда эса, Биз юборган Расуллар сутлашмасдан унинг жонини оладилар.
6:62. Кейин Аллоҳга, ўзларининг ҳақиқий Эгасига қайтариладилар. Шуни яхши билингки, Ҳукм ёлғиз Унинг, У энг тез ҳисоб қилувчидир.
6:63. Сен айт: “Агар бизга бундан нажот берса, албатта шукур қилгувчилар бўламиз” дея хуфёна тазарруъ ила дуо қилганингизда, сизни қуруқлик ва денгиз зулматларидан қутқарадиган ким?”
6:64. Сен айт: “Улардан ва барча балолардан қутқарувчи ёлғиз Аллоҳдир, кейин сиз яна Унга шерик қўшаяпсиз”.
6:65. Сен айт: “У сизга устингиздан ёки оёқ остингиздан азоб юборишга, ёки сизни фирқаларга/мазҳабларга парчалаб, бир-бирингизга зулм/шиддат тоттиришга қодир”. Қара, уларнинг қамрай олиши учун, оятларни қандай очиқ баён қилмоқдамиз!
6:66. Қавминг уни ёлғонга чиқарди. Сен айт: “Мен устингизда қўриқчи эмасман.
6:67. Ҳар бир Хабар учун бир рўй бериш вақти бор. Яқинда билиб оласиз”.
6:68. Оятларимиз ҳақида ботилга шўнғиганларни кўрганингда, бошқа гапга/ҳадисга ўтмагунларича улардан юз ўгир. Мабодо шайтон сени унуттирса, ушбу эслатмадан кейин золимлар билан бирга ўтирма.
6:69. Тақво қилувчиларнинг зиммасида анавиларнинг жавобгарлиги йўқ, фақат тийилишлари учун Эслатма бериш холос.
6:70. Дунё ҳаётига алданиб, динларини ўйин ва эрмак қилиб олганларни тарк эт; уларга шуни (6:66) етказ: ҳар бир жонга ўзи қилган амаллари топширилади, ва унга Аллоҳдан ўзга на валий бор, на шафоатчи. Ҳар қанча бадал бермасин, ундан олинмайди. Ана ўшаларнинг қозонгани қўлига берилади. Кофир бўлганлари сабабли улар учун қайноқ сув ва Аламли Азоб бор.
6:71. Сен айт: “Аллоҳдан ўзга, бизга на фойда, на зарар етказа олмайдиганларга дуо қилайликми? Аллоҳ бизга Тўғри Йўлни кўрсатганидан кейин ортимизга қайтиб кетайликми? Худди ҳамроҳлари Тўғри Йўлга чорлаб “Бизга кел!” деркан, Шайтонлар уни ўз орзусига эргаштириб, ярим йўлда тарк этган кимсага ўхшабми?” Сен айт: “Тўғри Йўл фақат Аллоҳнинг кўрсатган йўлидир (2:120, 3:73). Бизга буюрилгани: Оламларнинг Раббига таслим бўлиш,
6:72. Салотни қоим қилиш/Кўрсатган Йўлига эргашиш, ва Унга тақво қилиш! Сиз ҳузурида тўпланадиган Зот Унинг Ўзидир.
6:73. Осмонлару-Ерни Ҳаққ ила/аниқ маъно ва мақсад ила яратган Унинг Ўзидир. “Бўл!” дегани мутлақо бўлгай, Унинг дегани ҳаққдир. Сур чалинган Кунда Мулк/Подшоҳлик фақат Унинг. Яширин ва Ошкор барча нарсанинг илми Унинг ҳузурида. Унинг Ўзи Ҳаким Хобир /Ҳикматли ва Хабардор.
6:74. Эсланг, Иброҳим отаси Озарга деди: “Наҳотки бутларни илоҳ қилиб оласан? Кўряпман, сен ва қавминг очиқ адашувдасиз”.
6:75. Ана шундай қилиб, Иброҳимга Осмонлару-Ернинг Ҳумронлигини/Подшоҳлигини кўрсатдик, токи у қатъий ишонганлардан бўлсин.
6:76. Тун уни чулғаб олди, у бир юлдуз/осмон жисми кўрди. Деди: “Раббим мана шу”. Юлдуз ботгач, деди: “Ботгувчиларни суймайман”.
6:77. Ой чиқаётганини кўрди. Деди: “Раббим мана шу”. У ҳам ботгач, деди: “Агар Роббим менга йўл кўрсатмаса, йўлини тополмаган/адашган бўламан”.
6:78. Қуёш чиқаётганини кўрди. Деди: “Раббим мана шу, мана шу каттароқ!” Ботгач, деди: “Эй қавмим, сизнинг қўшаётган шерикларингиздан йироқман.
6:79. Мен ёлғиз Осмонлару-Ернинг Яратувчисига юзландим – ҳаниф бўлдим – мен мушриклардан эмасман”.
6:80. Қавми у билан тортишди. У деди: “Аллоҳ менга йўл кўрсатди, наҳотки Аллоҳ ҳақида мен билан тортишасиз? Унга қўшаётган шерикларингиздан чўчимайман. Фақат Раббимнинг хоҳлагани бўлади. Раббим барча нарсани Ўз илми билан қамраб олган. Ўгит олмайсизми?
6:81. Сиз ўзингизга ҳеч қандай далил-ҳужжат нозил бўлмаса-да, Аллоҳга шерик қўшишдан чўчимайсиз-у, нега мен сизнинг қўшган шерикларингиздан чўчишим керак? Агар билсангиз, икки жамоадан қай бири хотиржам бўлишга лойиқроқ?
6:82. Иймон келтириб, иймонларини ноҳақлик/ширк ила ўрамаганлар, Хотиржамлик ана ўшалар учун, ана ўшалар Тўғри Йўлга юрганлар.
6:83. Иброҳимга, қавмига қарши берган ҳужжатимиз мана шу. Биз истаганимизнинг даражасини олий қиламиз. Ҳаким ва Алим/барча ҳикмат ва илм эгаси сенинг Раббингдир.
6:84. Биз унга Исҳоқ ва Йаъқубни бердик ва уларнинг барчасини Тўғри Йўлга йўлладик. Ундан олдин Нуҳга Тўғри Йўлни ўргатдик, ва унинг зурриётидан Довуд, Сулаймон, Айюб, Юсуф, Мусо, ва Ҳорунга ҳам. Яхшилик қилувчиларни ана шундай мукофотлаймиз.
6:85. Закариё, Яҳё, Исо ва Илёсга ҳам. Барчалари солиҳлардан бўлди.
6:86. Исмоил, Ал-Йасаъ, Юнус ва Лутга ҳам. Барчаларини оламлар аро фазилатли қилдик.
6:87. Аждодлари, авлодлари, ва ака-укаларидан… Биз Ўзимиз уларни танладик, ва уларга Тўғри Йўлни ўргатдик.
6:88. Мана шу Аллоҳнинг Тўғри Йўли, қулларидан Ўзи хоҳлаганини унга йўллайди. Мабодо шерик қўшганларида, барча ишлари беҳуда кетарди.
6:89. Китоб, Ҳукм ва Нубувват берганларимиз ана шулар. Агар анавилар буни инкор этсалар, Биз уларнинг ўрнига бошқа қавмни келтирамиз, улар инкор этмайдилар.
6:90. Аллоҳ Тўғри Йўлга йўллаганлар ана ўшалар. Уларнинг йўлига иқтидо этгин/йўлини ўзингга йўл қилгин. Сен айт: “Мен сиздан бунинг учун бирор эваз сўрамайман. Бу фақат Оламлар учун бир Эслатма”.
6:91. “Аллоҳ инсонга ҳеч нарса нозил қилмаган” деганларида Аллоҳни лойиқ қадри билан қадрламадилар. Сен айт: “Мусо одамларга Нур ва Тўғри Йўл ўлароқ келтирган, Сиз уни қоғоз парчалар ҳолига келтириб кўрсатадиган, аммо кўп қисмини яшираётган Китобни нозил қилган ким? Сиз, ўзингиз ҳам ота-бобонгиз ҳам билмаган нарсаларни билдирган ким?” “Аллоҳ” деб айт ва уларни тарк эт, шўнғиган жойида ўйнаб турсинлар.
6:92. Бу Китоб – Биз нозил қилган, ўзидан олдинги Китобларни тасдиқловчи Муборак Китобдир, токи сен шаҳарлар онасини ва теварагини огоҳлантиргайсан. Охиратга имон келтирганлар унга ишонадилар ва Салотини муҳофаза этадилар/Кўрсатилган Йўлга оғмай эргашадилар.
6:93. Аллоҳга қарши ёлғон уйдиргандан, ёки ҳеч нарса ваҳй қилинмаса-да, “Менга ваҳй қилинди” дегандан, ва “Мен ҳам Аллоҳ нозил қилгани каби нозил қиламан”, дегандан-да золимроғи борми? Бир кўрсанг эди: Мана золимлар ўлим талвасасида, Малаклар қўлларини ёйганлар: “Жонларингни чиқарларинг. Аллоҳга ҳақдан бошқани айтганингиз ва Унинг оятларига кибр қилганингиз учун Хорловчи Азоб билан жазоланасиз”.
6:94. Сизни илк бор яратганимиздек, яна якка-якка келдингиз Бизга. Сизни хаёлларига ғарқ этганларимизни тарк этиб келдингиз. Бизга шериклар санаган шафоатчиларни ёнингизда кўрмаяпмиз?! Орангиз узилди, шафоатчи санаганингиз сиздан ғойиб бўлди.
6:95. Донни ва уруғни ёриб ундирган Унинг Ўзидир. У ўликдан тирикни чиқаради, тирикдан ўликни чиқаради. Аллоҳ ана шундай. Қайга/қанчалар юз ўгирмоқдасиз?
6:96. Зулматни ёриб, ундан тонгни чиқарган Удир. Тунни сукунат вақти қилди, Қуёш ва Ойни ҳисоб воситаси қилди. Азиз Алимнинг/барча нарсага куч-қудрати ва илми етувчи Зотнинг ўлчови ана шу.
6:97. Юлдузларни сизга қуруқлик ва денгиз зулматларида йўл топиш сабаби қилган Унинг Ўзидир. Илм эгалари учун оятларни ана шундай очиқладик.
6:98. Сизни бир жондан барпо этган Удир. Унда/барпо этишда сиз учун қарор ва вақтинча қолиш ўрни/вақти бор. Теран қамраганлар учун оятларни очиқ баён қилганмиз.
6:99. Самодан сув туширган Удир. У билан барча набототни чиқардик, ундан устма-уст ўрнашган донлар чиқардик. Хурмо куртагидан ҳам шингиллар чиқардик, бир-бирига ўхшаган ва ўхшамаган узум, зайтун ва анор боғлари ҳам чиқардик. Мева берганида ва етилганида, мевасига назар солинг. Буларнинг барчасида муминлар учун оятлар/ишоратлар бор.
6:100. Жиннларни/ўзлари аниқ билмаган нарсаларни Аллоҳга шерик қўшдилар, ҳолбуки уларни Унинг Ўзи яратган. Ўзларида илм бўлмаган ҳолда Унга ўғил-қизлар тўқиб чиқардилар. Уларнинг берган сифатларидан пок ва олийдир!
6:101. Осмонлару-Ерни йўқдан бор этган. Жуфти йўқ экан, қандай қилиб фарзанди бўлсин? Ҳар бир нарсани яратган, ва барча нарсани билгади.
6:102. Раббингиз Аллоҳ ана шундай. Ундан ўзга илоҳ йўқ. У ҳар бир нарсанинг яратувчиси. Унга хизмат/қуллик қилинг; У ҳар бир нарса устида вакилдир.
6:103. Кўзлар уни кўра олмас, У кўзларни кўриб туради; У Латиф Хобир /лутфи чексиз ва ҳар бир нарсадан хабардор.
6:104. Сизга Раббингиздан басират/кўзни очувчи далиллар келди. Кимки ҳақни идрок эта олса – ўз фойдасига, кимки кўр бўлиб олса – ўз зиёнига. Мен устингизда соқчи эмасман.
6:105. Биз оятларни мана шундай фарқли услубларда баён қилмоқдамиз, “Сен дарс олибсан” дейишлари, ҳамда билганлар қавмига очиқлаб беришимиз учун.
6:106. Раббингдан сенга ваҳй этилганга эргаш. Ундан ўзга Илоҳ йўқ. Мушриклардан юз ўгир.
6:107. Аллоҳ истаса, улар шерик қўшмаган бўлишарди. Сени улар устида соқчи қилмадик, сен уларга қўриқчи ҳам эмассан.
6:108. Аллоҳдан ўзгаларга дуо қилувчиларни сўкманг, токи улар ҳам жоҳиллик ила Аллоҳни сўкмасинлар. Ана шундай, ҳар умматга ўз амалини зийнатли қилганмиз, сўнгра қайтишлари Рабби ҳузурига. Уларнинг қилган амалларини Унинг Ўзи хабар беради.
6:109. “Агар бирор оят/илоҳий далил-ишорат келса, ана шунда ишонамиз”, дея бор кучи билан қасам ичдилар. Сен айт: “Ундай оятлар Аллоҳнинг ҳузурида”. Қайдан биласиз, оят келса ҳам, балки ишонмаслар?
6:110. Биз уларнинг дилларини ва кўзларини тескари қилиб бурамиз, худди илк марта ишонмаганлари каби, ва ўз туғёнларида адашиб-улоққан ҳолида ташлаб қўямиз.
6:111. Агар биз уларга Малакларни туширсак/илоҳий куч-қудрат намоён этсак: ўликлар тилга кириб гапирса, уларнинг қаршисига ҳар бир нарсани келтириб жамласак ҳам, мабодо Аллоҳ истамаса, улар ишонмайдилар. Лекин уларнинг кўпи жоҳиллар.
6:112. Ана шундай қилиб, ҳар бир Набийга қарши Инс ва Жиндан бўлмиш шайтонларни душман қилдик. Улар бир-бирига алдовчи ялтироқ сўзларни ваҳй қилади. Агар Раббинг истаганда, улар бундай қилмаган бўларди. Уларни ўз уйдирганлари билан бирга тарк эт,
6:113. токи охиратга ишонмаганларнинг диллари уларга алдансин, улардан хушлансин ва ўз қилмишларида давом этсин.
6:114. Аллоҳ сизга Китобни батафсил ўргатган экан, яна Ундан ўзгани Ҳакам қилиб олайми? Биз Китоб берганлар буни Раббингдан ҳаққ ила нозил қилинганини билади. Шундай экан, шак-шубҳа қилгувчилардан бўлма.
6:115. Раббинг берган Сўз тамоман ҳақ ва адолат-ла рўёбга чиқди. Унинг Сўзларини ўзгартирувчи ҳеч ким йўқ. У Самиъ Алим/Эшитувчи Билувчи.
6:116. Агар Ер юзида кўпчиликка эргашсанг, сени Аллоҳнинг йўлидан адаштиради. Улар фақат гумонга эргашади, улар фақат ёлғон уйдиради.
6:117. Кимнинг йўлдан озганини ҳам, Тўғри Йўлга юрганини ҳам энг яхши билувчи Сенинг Раббингдир.
6:118. Аллоҳнинг оятларига ишонсангиз, Аллоҳнинг исми зикр қилинган нарсалардан енг.
6:119. Нега Аллоҳнинг исми зикр қилинган нарсалардан емайсиз экан? Мажбур қолганингиздан ташқари, сизга нималар ҳаром қилганини Унинг Ўзи очиқ баён қилиб қўйган. Дарҳақиқат, кўпчилик ўз ҳаволари билан, аниқ илми бўлмай туриб, йўлдан оздиради. Ҳаддан ошганларни энг яхши билувчи Сенинг Раббингдир.
6:120. Гуноҳнинг махфию-ошкорини тарк этинг! Гуноҳни касб қилиб олганлар қилиб ўтган ҳар қилмиши учун жазосини олади.
6:121. Аллоҳнинг исми зикр қилинмаган нарсалардан еманг, чунки бу фисқ/йўлдан озиш. Шайтонлар сиз билан тортишиш учун ўз валийларига/йўл кўрсатувчиларига ваҳй қилади. Агар уларга бўйин эгсангиз, сиз ҳам мушрикларсиз.
6:122. Ўлик экан ҳаётга қайтарилган, ва берилган нур ила одамлар ичида юра олган кимса, худди зулматларда қолиб асло чиқолмайдиган кимса каби бўладими? Кофирларга ўз амаллари ана шундай зийнатли қилинган.
6:123. Ана шундай, Биз ҳар бир шаҳарда жиноятчиларни у ернинг энг катталари қилиб қўйдик, токи улар унда макр/ўйин/тузоқ қурсинлар. Улар фақат ўзларига қарши макр/ўйин/тузоқ қуради, лекин буни сезишмайди.
6:124. Қачонки бирор оят келса, дедилар: “Аллоҳнинг Расулларига берилганларнинг мисли бизга ҳам берилмаса, асло ишонмаймиз”. Аллоҳ Ўз Рисолатини қаерга/қандай юборишни яхшироқ билади. Қилган макрлари учун Жиноятчиларнинг бошига Аллоҳдан хорлик ва шиддатли азоб келади.
6:125. Аллоҳ кимни Тўғри Йўлга бошламоқ истаса, унинг дилини Исломга очади, кимни адаштирмоқ истаса, бамисоли самога кўтарилаётгандек, дилини торайтириб сиқади. Иймон келтирмаганлар устига Аллоҳнинг Ўзи ана шу каби рижс/нопоклик/шубҳа туширади.
6:126. Раббингнинг Тўғри Йўли мана шу. Эслатма олгувчилар учун оятларни батафсил баён қилиб қўйганмиз.
6:127. Рабби ҳузурида улар учун Тинчлик/Омонлик диёри бор. Унинг Ўзи уларнинг амаллари боис уларнинг валийидир.
6:128. Уларнинг барчасини тўплайдиган Куни: “Эй Жинн гуруҳи, сиз Инс ҳисобидан кўпайдингиз/тобеълар орттирдингиз”. Уларнинг инс валийлари/дўстлари дедилар: “Эй Раббимиз, биз бир-биримиздан фойдаландик. Сен бизга ёзган муддатга ҳам етиб келдик”. У деди: “Доимий қоладиган масканингиз энди Олов. Аллоҳ истагани мустасно”. Ҳақиқатан Раббинг Ҳаким Алим /ҳар бир ишни чексиз ҳикмат ва илм ила қилади.
6:129. Ана шундай, касб қилиб орттирган зулмлари туфайли золимларни бир-бирига валий қилиб қўямиз.
6:130. Эй Жин ва Инс, ўз орангиздан Расуллар келиб, Менинг оятларимни сизга етказмаганмиди? Бу Кунги йўлиқиш ҳақида огоҳлантирмаганмиди? Улар дедилар: “Биз ўз зараримизга гувоҳмиз”. Дунё ҳаёти уларни алдаб қўйди, улар кофир бўлганларига ўзлари гувоҳлик бердилар.
6:131. Ана шундай: Раббинг ҳеч бир қавмни ғофил/ҳаққни билмаганлари ҳолида – ноҳақ ҳалок қилмайди.
6:132. Ҳар бирига, ўз қилган ишига кўра даража бор. Раббинг уларнинг қилмишларидан ғофил/бехабар эмас.
6:133. Раббинг Ғаний /бой-беҳожат, Раҳмат эгасидир. Истаса, худди ўтган зурриётлардан кейин сизни яратгани каби, сизни ҳам кетказиб, ўрнингизга истаганини яратади.
6:134. Сизга қилинган ваъда мутлақо келади. Сиз Уни ожиз қолдира олмайсиз.
6:135. Сен айт: “Эй қавм, қўлингиздан келганини қилинг, мен ҳам қўлимдан келганини қиламан. Яқинда Сўнгги Маскан кимга насиб бўлишини билиб оласиз. Золимлар нажот топмаслар”.
6:136. Экин хосилларидан ва чорва молларидан бир қисмини Аллоҳга атадилар. Гумонларича дедилар: “Мана бу Аллоҳ учун, мана бу эса шерикларимиз учун”. “Шерикларига аталгани Аллоҳга етмайди, Аллоҳга аталгани эса шерикларига етмоқда. Бу ҳукмлари нақадар ёмон!
(*Ўз қисмидан айириб Аллоҳ учун ҳеч инфоқ этмайди, Аллоҳ учун айирган қисмини эса, ўз қисмига қўшиб олаверади).
6:137. Шериклар/мушрик катталари, кўплаб мушрикларни ҳалок қилиш ва динларини чигаллаштириш учун, ўз фарзандини қатл/қурбон қилишни зийнатли/савобли амал дея кўрсатди. Аллоҳ истаганда, бундай қилмаган бўлишарди. Уларни ўз уйдирмалари билан тарк эт.
6:138. Гумонларича дедилар: “Бу чорва ва экинлар дахлсиздир. Уларни биз истагандан бошқаси емайди. Бу ҳайвонларни миниш ҳаром”. Баъзи ҳайвонлар устида Аллоҳнинг исмини зикр этмайдилар, ва Аллоҳга қарши туҳмат уйдирадилар. Уларни уйдирмалари учун яқинда жазолайди.
6:139. Улар дедилар: “Бу ҳайвоннинг қорнидаги фақат эркакларга ҳалол, хотинларга ҳаром”. Агар ўлик туғилса, унда ҳаммасига тенг ҳалол. Уларни бу сифатлари учун тезда жазолайди. Унинг Ўзи Ҳаким, Алим /ҳар бир ишни ҳикмат ва илм билан қилгувчи.
6:140. Ўз фарзандларини илмсизча нодонликдан қатл этганлар, ва Аллоҳнинг ризқ қилиб берганини, Аллоҳга қарши туҳмат уйдириб ҳаром қилганлар – улар адашганлардир, Тўғри Йўлни топган ҳам эмаслар.
6:141. Бир-бирига ўхшаган ва ўхшамаган ишкомли ва ишкомсиз боғларни, хурмо дарахтлари ва таъми фарқли экин турлари, зайтун ва анор боғларини яратиб берган Унинг Ўзидир. Улар мева берганида мевасидан енг, ва ҳосил мавсумида унинг ҳаққини беринг, исроф қилманг/ҳақдорнинг ҳаққини еманг. Мусрифларни/ўзганинг ҳаққини егувчиларни У яхши кўрмайди.
6:142. Ҳайвонлардан ҳам – баъзиси юк ташийди, баъзисининг жунидан пояндоз қилинади. Аллоҳнинг сизга ризқ қилиб берганидан енг, Шайтоннинг изларига эргашманг. Ҳақиқатан, у сизга очиқ душман.
6:143. Саккиз жуфтни: қўйдан икки ва эчкидан икки. Сен айт: “Бу икки эркакни ҳаром қилганми, икки урғочиними? Ёки икки урғочининг бачадонидагиними? Сўзингизда содиқ бўлсангиз, аниқ илм-ла хабар беринг менга”.
6:144. Туядан икки ва қорамолдан икки. Сен айт: “Бу икки эркакни ҳаром қилганми, икки урғочиними? Ёки икки урғочининг бачадонидагиними? Ёки Аллоҳ сизга шундай васият қилганига гувоҳмисиз?” Ўзи аниқ билмай туриб, одамларни адаштириш учун Аллоҳга қарши ёлғон уйдиргандан золимроғи борми? Аллоҳ бундай золимларни Тўғри Йўлга солмайди.
6:145. Сен айт: “Менга қилинган ваҳйда, ейиш ҳаром қилинганлар орасида шулардан бошқа ҳаром топмаяпман: ўлакса, ёки тўкилган қон, ёки чўчқа гўшти – зеро бу нопок/шубҳалидир; ёки Алоҳдан ўзгага аталган ҳайвон гўшти – у фисқ/йўлдан озишдир”. Ким мажбур қолса, бошқанинг ҳаққини емаган ва ҳаддидан ошмаган ҳолда бўлса, Аллоҳ Ғафур Раҳим/мажбур қолган қулларини кечирувчи, мажбур қолган қулларига раҳмдил.
6:146. Яҳудийларга барча тоқ туёқлиларни ҳаром қилдик. Қорамол ва қўйларнинг думба, ичак ёки суяк ёғидан бошқа ёғларини ҳаром қилдик. Уларнинг ҳаддан ошишларини ана шундай жазоладик. Биз, албатта, содиқмиз.
6:147. Агар сени ёлғончи санасалар, сен айт: “Раббингиз кенг раҳмат эгаси, Унинг жазоси жиноятчи қавмдан қайтарилмайди”.
6:148. Шерик қўшганлар дейдилар: “Аллоҳ хоҳласа, биз ҳам, ота-боболаримиз ҳам шерик қўшмаган бўлардик, бирор нарсани ҳаром ҳам қилмаган бўлардик”. Улардан олдингилар ҳам худди шундай дейишган, ва охирида Бизнинг жазоимизни тотдилар. Сен айт: “Бу ҳақда бирор илм/маълумот борми сизда, у ҳолда чиқаринг бизга? Сиз фақат гумонга эргашаяпсиз, сиз фақат ёлғон уйдираяпсиз”.
6:149. Сен айт: “Энг устун далил ёлғиз Аллоҳнинг. Истаса, барчангизни йўлга солади”.
6:150. Уларга айт: “Гувоҳларингизни келтиринг, Аллоҳ шуларни ҳаром қилганига гувоҳлик берсин”. Агар улар гувоҳлик берсалар, сен улар билан бирга гувоҳлик берма. Оятларимизни ёлғон санаган ва Охиратга ишонмаганларнинг ҳаволарига эргашма. Улар Раббига ўзгаларни тенг тутади.
6:151. Сен айт: “Келинглар, Раббингиз сизга нималарни ҳаром қилганини/чеклов қўйганини ўқиб бераман: Унга ҳеч нарсани шерик қўшманг, ота-онага яхшилик қилинг, фарзандларингизни йўқчиликдан қўрқиб ўлдирманг, сизнинг ҳам уларнинг ҳам ризқини Биз берамиз. Бузуқликларнинг очиғига ҳам, ёпиғига ҳам яқинлашманг, Аллоҳ таъқиқлаган жонни ўлдирманг. Унинг сизга васияти мана шулар, балки ақл ишлатарсиз.
6:152. Етимнинг молига яқинлашманг, то Рушд/никоҳ ёшига етгунича фақат энг яхшилик ила; ўлчов ва тарозини тўғри тортинг, Биз ҳеч бир жонга тоқатидан ортиғини таклиф этмаймиз; Сўз сўйлаганда, агарчи яқинлар ҳаққида бўлса ҳам, адолат қилинг; Аллоҳга берган Аҳдингизда туринг. Эслатма/Ўгит олишингиз учун Унинг сизга тавсияси ана шулар.
6:153. Мана шу Менинг Тўғри Йўлим, шунга эргашинг. Бошқа йўлларга эргашманг, сизни Унинг йўлидан айирмасинлар. Тақво қилишингиз учун Унинг сизга васияти мана шулар.
6:154. Сўнг, яхшилик қилганларга тугал қилиш учун, барча нарсани муфассал баён қилиш учун ҳамда Тўғри Йўл ва раҳмат ўлароқ, Мусога Китобни бердик, шоядки Раббига рўбарў бўлишга ишонсин дея.
6:155. Бу – Биз нозил қилган Муборак Китобдир, унга эргашинг, сизга раҳм қилиниши учун тақво қилинг/бошқа йўлларга эргашишдан тийилинг.
6:156. “Фақатгина биздан олдинги икки тоифага Китоб нозил қилинди, биз эса уларни ўқиб-ўрганишдан ғофил эдик” демаслигингиз учун.
6:157. Ёки: “Агар Китоб бизга нозил бўлганида, улардан тўғрироқ йўлда бўлардик” демагайсиз. Сизга Раббингиздан очиқ баён этилган далиллар, Тўғри Йўл ва раҳмат келди. Аллоҳнинг оятларини ёлғон санаб, улардан юз ўгиргандан-да золимроғи борми? Бизнинг оятларимиздан юз ўгирганларни эса, юз ўгирганлари учун азобнинг энг ёмони билан жазолаймиз.
6:158. Уларга малаклар келишини кутишяптими? Ёки Раббинг Ўзи уларга келсинми? Ёки Раббингнинг баъзи оятлари келсинми? Лекин Раббингнинг баъзи оятлари келган Кунда, илгари ишонмаган ёки ишончида бирон хайр орттирмаган жонга иймон келтириши фойда бермас. Уларга айт: “Кутинглар, биз ҳам кутамиз”.
6:159. Динларида тафриқага тушиб, мазҳабларга бўлиниб кетганларга сенинг ҳеч қандай алоқанг йўқ. Уларнинг иши Аллоҳнинг Ўзига қолган, сўнг уларга ўз амалларидан хабар беради.
6:160. Кимки бир яхшилик билан келса, ўша яхшиликнинг ўн мисли унга. Кимки ёмонлик билан келса, у фақат унинг мисли билан жазоланади ва унга ноҳақлик қилинмайди.
6:161. Сен айт: “Ҳақиқат шуки, Раббим мени Тўғри Йўлга йўллади – Қоййим Динга, мушриклардан бўлмаган Иброҳимнинг ҳаниф миллатига/динига йўллади”.
6:162. Сен айт: “Менинг Салотим/Эргашган йўлим, нусуким/энг покиза қуллигим, ҳаёту-мамотим Оламларнинг Рабби Аллоҳ учун”.
6:163. Унинг шериги йўқ. Мен мана шунга буюрилганман, ва бу буйруққа таслим бўлганларнинг энг биринчисиман.
6:164. Сен айт: “Аллоҳ барча нарсанинг Рабби бўла туриб, Ундан ўзгани Рабб қилиб олайми? Ҳар бир жоннинг касб қилиб орттирган юки ўз зиммасига. Ҳеч бир юк олувчи ўзганинг юкини олмас. Сўнгра қайтишингиз Раббингизга, сизнинг ихтилоф қилганингиз борасида Унинг Ўзи хабар беради”.
6:165. Сизни Ер юзида халифалар қилган/кетма-кет насллар ҳолида келтирган, ва сизга бергани билан сизни имтиҳон қилиш учун бирингизга бошқангиздан фарқли даражада фазилат/неъмат берган Унинг Ўзидир. Раббинг таъқиб этиши энг тез ҳамда кечиримли ва раҳмдил.
